Jak zbudować palenisko z cegieł ogniotrwałych
Paleniska ogrodowe cieszą się ogromną popularnością wśród właścicieli domów i nie bez powodu. Nic nie dorównuje atmosferze wspólnego wypoczynku przy trzaskającym ogniu, który gromadzi wszystkich wokół.
Oczywiście możesz po prostu wykopać dół w ogrodzie, ułożyć kilka cegieł i kamieni, a następnie rozpalić ogień. Jeśli jednak podwoisz nakłady, możesz wspólnie z rodziną zbudować piękne ceglane palenisko i cieszyć się nim przez długi czas. Budując własne palenisko, warto również rozważyć wykorzystanie przyjaznych dla środowiska cegieł ogniotrwałych z odzysku, aby ograniczyć zużycie zasobów i obniżyć całkowite koszty.
Własne palenisko w ogrodzie
Paleniska ogrodowe to jeden z najpopularniejszych elementów aranżacji ogrodu. Są nie tylko stylowe, ale także praktyczne i zapewniają miejsce do wspólnych spotkań na świeżym powietrzu. Cegły ogniotrwałe pozwalają stworzyć w ogrodzie atrakcyjne, w pełni funkcjonalne i piękne palenisko ceglane.
Sprawdź również nasze wcześniejsze artykuły:
Najlepiej umieścić palenisko na dużym, podwyższonym terenie, w odległości co najmniej 8 metrów od domu lub drzewa, i wykonać je z materiałów ogniotrwałych.
Paleniska ceglane można budować nad lub pod poziomem gruntu, jako paleniska zagłębione w ziemi. W palenisku wystającym ponad grunt cegły tworzą obramowanie, które utrzymuje płonące polana na miejscu. Cegły ogniotrwałe można bezpiecznie stosować w paleniskach naziemnych. Zwykle są wypalane w temperaturze do 1400 °C i wytrzymują oddziaływanie ognia, dlatego stanowią bezpieczny materiał do takiej konstrukcji.
Duże palenisko pozwoli Ci przyjmować liczne grono gości — znajomych, dalszą rodzinę czy sąsiadów. Być może chcesz po prostu stworzyć palenisko, które stanie się centralnym punktem ogrodu i będzie przyciągać uwagę swoimi rozmiarami. Jeśli zdecydujesz się na jego budowę, postaw na duży rozmiar, a Twój ogród z pewnością stanie się tematem rozmów w okolicy. Poznaj kilka wskazówek dotyczących projektowania dużego paleniska. Zaczynajmy.
Samodzielna budowa paleniska
1. Weź pod uwagę sąsiadów
Sprawdź, czy pod planowanym miejscem budowy paleniska nie przebiegają żadne instalacje: przewody elektryczne, rury gazowe, wodociągowe ani kanalizacyjne.
Zwróć uwagę na kierunek dominujących wiatrów w ogrodzie. Nie umieszczaj ceglanego paleniska po stronie nawietrznej względem domu lub ogrodu sąsiada, aby dym nie był w ich stronę znoszony.
2. Wyznacz miejsce na palenisko
Pierwszym krokiem jest oczyszczenie wybranego miejsca w ogrodzie pod podstawę paleniska. Poniższe wymiary dotyczą paleniska średniej wielkości.
Palenisko o średnicy jednego metra zapewnia wystarczająco dużo miejsca, a jednocześnie pozwala siedzieć na tyle blisko siebie, aby swobodnie rozmawiać. Do wyznaczenia wykopu i wykonania solidnej podstawy możesz użyć dwóch cylindrycznych form szalunkowych, pomiędzy które wlejesz masę wylewkową.
Formy można łatwo wykonać, skręcając pasy sklejki o grubości 3 mm. Arkusz o wymiarach 2,4 m × 1,2 m potnij na cztery pasy o szerokości 300 mm. Ostrożnie wygnij i skręć dwa pasy. Po połączeniu powinny utworzyć okrąg o średnicy 1 metra. Z pozostałych pasów wykonaj formę w kształcie okręgu o średnicy 1,2 metra.
Ustaw większą formę w wybranym miejscu i zaznacz jej obrys farbą, aby ułatwić dalsze prace. Następnie wykonaj wykop o głębokości ponad 200 mm, szerszy od formy o 75 mm.
3. Wyrównaj wyznaczony teren pod palenisko
Wybierz ziemię na głębokość 200 mm, przygotowując miejsce pod fundament paleniska. Nie naruszaj gruntu poniżej tej głębokości. Wyrównaj dno wykopu. Usuń nierówności i wyższe miejsca za pomocą grabi. Dzięki temu grunt pod spodem pozostanie nienaruszony. Zagęść podłoże ubijakiem ręcznym.
4. Wykonaj podstawę z solidnym fundamentem
Fundament należy wykonać w stabilnym szalunku, aby zapobiec osuwaniu się boków wskutek przemieszczania się gruntu z upływem czasu.
Przygotuj żaroodporną masę wylewkową i wypełnij nią przestrzeń między dwiema drewnianymi formami. Jeśli używasz form z płyty pilśniowej twardej, ustabilizuj je palikami, aby zachowały równy kształt. Jeżeli wykonane wcześniej formy nie są odpowiednio wypoziomowane, skoryguj ich położenie, dobijając wystające miejsca i wyrównując poszczególne warstwy.
5. Zbrojenie fundamentu nie jest zalecane
Nie zaleca się wzmacniania fundamentu metalowymi prętami ani podobnymi elementami, ponieważ pod wpływem ciepła rozszerzają się znacznie bardziej niż masa wylewkowa i mogą powodować jej pękanie.
6. Wykończ fundament
Wlej pozostałą masę wylewkową i delikatnie opukaj formy młotkiem. Upewnij się, że mieszanka betonowa jest równomiernie rozprowadzona.
Ponownie sprawdź wysokość, w razie potrzeby dobij formy i wygładź fundament. Pozostaw wylewkę do wyschnięcia na kilka dni, zanim usuniesz formy otaczające palenisko.
Zwykłe cegły ceramiczne mogą kruszyć się pod wpływem bardzo wysokich temperatur, dlatego do budowy ścian paleniska warto rozważyć cegły ogniotrwałe lub, opcjonalnie, bloczki żużlobetonowe ze względu na ich niską przewodność cieplną.
Cegła ogniotrwała to gruba cegła wypalana w piecu tak, aby wytrzymywała wysokie temperatury. Jest większa, gęstsza i szersza od zwykłej cegły.
Cegła ogniotrwała jest droższa, ale wytrzymuje wysoką temperaturę i częste oddziaływanie płomieni.
Ponieważ cegły ogniotrwałe są grubsze od tradycyjnych, trudniej je rozłupać. Ustawienie cegieł pionowo, na sztorc, ogranicza liczbę potrzebnych podziałów i ułatwia dopasowanie ich do krzywizny paleniska.
Rozłup cztery cegły ogniotrwałe, które posłużą do wykończenia konstrukcji paleniska. Zostaną ułożone naprzeciw siebie, tworząc otwory doprowadzające tlen do ognia. Po rozłupaniu cegieł ułóż je na podstawie.
Ponownie sprawdź i ręcznie wyreguluj odstępy między cegłami. Ułatwi to dopasowanie ostatnich cegieł w okręgu przez ich odpowiednie rozłupanie. Zaznacz położenie każdej cegły, aby łatwo odtworzyć układ.
7. Połącz cegły zaprawą
Cegły ogniotrwałe zwykle łączy się mocną zaprawą ogniotrwałą do pieców ogrodowych, przeznaczoną do takich zastosowań. Zaprawa ta znacznie różni się od standardowej zaprawy murarskiej. Jest dostarczana jako gotowa mieszanka proszkowa, którą wystarczy wymieszać z wodą.
Przed ułożeniem pierwszej cegły na fundamencie rozprowadź cienką warstwę zaprawy. Pracuj wzdłuż obwodu, sprawdzając poziom i nakładając zaprawę na kolejne cegły.
8. Wykonaj otwory doprowadzające powietrze
Pozostaw szczeliny w czterech przeciwległych punktach paleniska i osłoń je wcześniej rozłupanymi cegłami. Niektóre szczeliny są niezbędne, ponieważ doprowadzają powietrze do ognia. Połówki cegieł ułatwiają nadanie ścianom paleniska kolistego kształtu, dlatego układaj je, zanim zaprawa wyschnie i całkowicie zwiąże.
9. Wykończ ściany paleniska
Zewnętrzną stronę paleniska możesz obłożyć dowolną cegłą dekoracyjną lub kamieniem naturalnym, ponieważ materiały te nie będą miały kontaktu z ogniem.
Różnica między wysokością cegieł ogniotrwałych a łączną wysokością warstw cegieł licowych określi grubość spoin z zaprawy. Rozplanuj ułożenie cegieł licowych, zaznaczając miejsca ich styku z cegłami ogniotrwałymi, tak aby ostatnia warstwa licowa znalazła się na równi z wcześniej wymurowanymi cegłami ogniotrwałymi.
10. Rozłup cegły
Podczas rozłupywania cegieł trzymaj opuszki palców poniżej ich górnej krawędzi. Do wykonania paleniska trzeba rozłupać na pół 80 cegieł ogniotrwałych. Uderz zdecydowanie w zewnętrzną krawędź cegły, aby rozłupać ją na dwie części; cegły ogniotrwałe wymagają mocniejszego uderzenia.
11. Ułóż rozłupane cegły licowe
Aby zachować odpowiednie odstępy między warstwami muru, najpierw rozprowadź na fundamencie warstwę zaprawy o grubości od dwóch do trzech cali.
Pozwól jej powoli zacząć wiązać i wyrównaj krawędzie. Następnie ułóż wcześniej rozłupane cegły licowe, tworząc zewnętrzną warstwę muru.
Sprawdzaj każdą warstwę i stale kontroluj poziom cegieł. Układaj kolejne warstwy z przesunięciem spoin pionowych.
12. Wyrównaj i wygładź spoiny
Po ułożeniu kolejnych cegieł licowych wygładź spoiny, zanim zaprawa całkowicie wyschnie. Wygładzanie spoin pozwala zadbać o prawidłowe osadzenie cegieł, zanim zaprawa całkowicie wyschnie i utrwali ich położenie.
Starannie wyprofilowane spoiny nadają murowi schludny, estetyczny wygląd. Podczas murowania warstwy licowej pozostaw otwory drożne. Staraj się zachować poziom każdej kolejnej warstwy cegieł.
13. Wykończ górną krawędź
Nałóż zaprawę na wierzch ścian. Wykończ górną krawędź paleniska zwykłymi cegłami licowymi ułożonymi na boku, tworząc dopasowaną warstwę nakrywającą.
Na tym etapie potrzeba czterdziestu cegieł licowych. Będą one:
- Pomagać chronić spoiny przed uszkodzeniami spowodowanymi przez wodę
- Ograniczać wydostawanie się iskier
- Zapewniać wygodne miejsce do oparcia stóp.
Układaj jednorazowo od dziesięciu do dwunastu cegieł. Rozprowadź warstwę zaprawy o grubości 10 mm i ułóż na niej cegły, zachowując poziom. Następnie nałóż zaprawę na bok każdej cegły ogniotrwałej i dociśnij ją do sąsiedniej. Możesz użyć cegieł, ale jeśli zależy Ci na bardziej jednolitym lub gładkim wyglądzie, rozważ inne materiały o lepszym wykończeniu i fakturze.
14. Wypełnij szczeliny
W razie potrzeby uzupełnij spoiny zaprawą, aby wypełnić wszelkie szczeliny. Często sprawdzaj poziom i na bieżąco koryguj odstępy między poszczególnymi warstwami.
Pozostaw od wewnątrz nawis o szerokości 25 mm, umożliwiający spływanie deszczu do wnętrza paleniska. Gdy wszystkie cegły zostaną połączone zaprawą i wypoziomowane, wyprofiluj spoiny fugownikiem, aby uzyskać estetyczne, równe wykończenie.
15. Dokończ palenisko i zacznij z niego korzystać
Przed pierwszym rozpaleniem ognia pozostaw palenisko na dziesięć dni, aby zaprawa mogła całkowicie związać. Następnie możesz zacząć korzystać z nowego paleniska we własnym ogrodzie. Na dnie zapewniającym odprowadzanie wody rozsyp warstwę żwiru o grubości kilku cali — wszystko jest gotowe do pieczenia ulubionych przysmaków.
Dodatkowe wskazówki dotyczące budowy paleniska z cegieł
Duże kominki ogrodowe i paleniska są zazwyczaj stałymi elementami zagospodarowania ogrodu. Można je wykonać z różnych materiałów budowlanych, w tym z miejscowego kamienia, zaprawy, kostki odpornej na działanie ognia lub betonu. Niektórzy właściciele domów wykańczają powierzchnię betonowych palenisk cegłą ogniotrwałą, otoczakami lub układanymi warstwowo kamieniami.
Wykonanie kwadratowego paleniska jest równie możliwe jak budowa okrągłego. Sposób budowy jest taki sam, a potrzebne są jedynie bloczki betonowe i mieszanka betonowa.
Pamiętaj, że takie palenisko nieuchronnie stanie się centralnym punktem ogrodu, dlatego starannie wybierz miejsce na dużą konstrukcję.
Jeśli masz już taras lub jadalnię na świeżym powietrzu, zbuduj palenisko w innym miejscu. Rozważ połączenie obu stref ścieżką wykonaną z materiału nawierzchniowego, który wizualnie je rozdzieli. Zadbaj o dobre oświetlenie drogi między paleniskiem a tarasem.
Średnica paleniska obejmuje przestrzeń przeznaczoną na ogień oraz grubość ścian. Duże palenisko ma zwykle co najmniej 1,4 m średnicy, a na miejsca do siedzenia wokół niego potrzeba dodatkowej przestrzeni.
Wysokość ścian paleniska zależy od planowanego sposobu użytkowania. Szerokie zwieńczenie może służyć także jako wygodny podnóżek, siedzisko przy ogniu lub miejsce do odstawienia napojów i jedzenia.
Jeśli ściana paleniska ma służyć jako podnóżek, wykonaj ją na wysokość 300 mm. Taka wysokość pasuje do większości tradycyjnych mebli tarasowych. Przeprowadź własne próby, aby dobrać najwygodniejszą wysokość podnóżka przy palenisku.
Jeśli zamierzasz wykorzystywać ścianę paleniska jako siedzisko, wybierz wysokość około 500 mm. Siedzisko powinno mieć co najmniej 200 mm szerokości, choć idealna szerokość wynosi 400 mm. Palenisko musi być na tyle duże, aby każda osoba siedząca na jego ścianie znajdowała się 1 m od samego ognia.
Rozważ również odpowiednie ustalenie poziomu dna wewnątrz paleniska, tak aby ogień znajdował się 150–250 mm poniżej górnej krawędzi ściany zewnętrznej. W przeciwnym razie ogień może być zasłonięty przez ściany i widoczny tylko z pozycji stojącej.
Nie zapomnij o otoczeniu paleniska, w którym planujesz ustawić miejsca do siedzenia. Wybierz materiał pasujący do paleniska i uzupełniający jego wygląd. Twarda nawierzchnia zapewni stabilne podparcie stóp i pomoże uniknąć upadku na ścianę lub do wnętrza paleniska. Dopasuj nawierzchnię również do stylu aranżacji. Elementy drewniane ustawione na odpowiednim, utwardzonym podłożu zamiast bezpośrednio na ziemi są trwalsze i wymagają mniej konserwacji. Meble metalowe dobrze komponują się z każdym rodzajem muru.
Pamiętaj, aby zawsze mieć pod ręką gaśnicę lub dostęp do wody na wypadek, gdyby ogień wymknął się spod kontroli.
Czytaj dalej
